Hoe werk metformine bij diabetes?

Bij de diagnose type 2 krijgen patiënten als eerste het medicijn metformine voorgeschreven. In Nederland hebben 1,2 miljoen mensen diabetes type 2 en honderdduizenden gebruiken metformine. In dit artikel zullen we bekijken waarom dit middel zo vaak voorgeschreven wordt en hoe het werkt.

Wat is diabetes type 2?

Diabetes type 2 is een gecompliceerde ziekte. In het verleden werd deze ziekte ouderdomssuiker genoemd maar omdat mensen er op steeds jongere leeftijd deze diagnose krijgen wordt het tegenwoordig diabetes type 2 genoemd.

Mensen die diabetes type 2 zijn insuline resistent. Dit betekend dat het lichaam niet goed meer op insuline reageert. Insuline is een hormoon wat ervoor zorgt dat de cellen glucose op het bloed kunnen opnemen. Glucose komt na de maaltijd in de bloedbaan en is een vorm van suiker die afkomstig is van de koolhydraten die we eten. Omdat de cellen niet meer goed openen onder invloed van insuline krijg je de situatie dat de bloedsuikers te hoog blijven en onvoldoende dalen. Deze hoge bloedsuikers zijn gevaarlijk voor de gezondheid omdat ze de zenuwen en bloedvaten beschadigen.

De oorzaak van diabetes type 2 is niet helemaal duidelijk. Wat vast staat is dat deze ziekte leefstijl gerelateerd is. De type voeding heeft een grote invloed op het risico op diabetes type 2. Daarnaast spelen leefstijl factoren zoals beweging, roken, drankgebruik en stress een rol.

Complicaties van diabetes type 2

Indien diabetes type 2 onbehandeld blijft – waardoor de bloedsuikers hoog blijven – kunnen er allerlei complicaties gaan optreden. Het zijn vooral de zenuwuiteinden die schade ondervinden door hoge bloedsuikers alsmede de bloedvaten. Hierdoor kunnen organen, zoals de nieren, beschadigen en kan hun werking negatief worden beïnvloed. Door zenuwschade kan het gevoel in de handen en voeten minder worden of verdwijnen. Hierdoor worden wondjes in de voeten niet opgemerkt en kunnen deze gaan ontsteken. Een ander probleem is dat het zicht achteruit kan gaan door beschadiging van de bloedvaatjes in de ogen. Een serieuze bedreiging voor de gezondheid zijn hart- en vaatziekten en het risico op een infarct of een beroerte. Dit door vernauwing van de bloedvaten.

Door te zorgen voor lagere bloedsuikers wordt het risico op complicaties zoveel mogelijk beperkt. Het voorkeurs middel wat hiervoor wordt voorgeschreven is metformine.  

Werking metformine

Metformine verlaagt de bloedglucose. Na het nuttigen van een maaltijd krijg je een piek in de bloedglucose. Metformine dempt deze piek. Het zorgt er ook voor dat de bloedsuikers in normale situaties wat naar beneden kan komen. Hiervoor speelt dit medicijn in op verschillende systemen in het lichaam. Het lichaam zet een deel van de eiwitten uit de voeding om in glucose. Wat metformine doet is de omzetten van eiwitten in glucose afremmen.

Glucose wordt in de vorm van glycogeen opgeslagen in de spieren en de lever. Pas als deze brandstof nodig is wordt deze weer omgezet in glucose. Metformine zet ook een rem op dit proces.

De lever geeft glucose aan het bloed af. Dit gebeurt onder invloed van lactaat. De omzetting van lactaat in glucose is een ander mechanisme waar metformine de rem op zet.

Een ander belangrijk kenmerk van metformine is dat het de insulinegevoeligheid van de spieren verbeterd. Insulinegevoeligheid is de belangrijke onderliggende oorzaak van diabetes type 2.

Metformine heeft in tegenstelling tot andere antidiabetica geen invloed op de aanmaak van insuline. Dit is gunstig. Door hoge insulinewaarden gaat het lichaam namelijk vet vasthouden waardoor afvallen lastig wordt. Omdat metformine dit niet doet is dit de enige antidiabetica waardoor mensen niet aankomen. Het bestrijden van overgewicht is belangrijk in de strijd tegen diabetes type 2.

Bijwerkingen metformine

Metformine is een medicijn met een aantal belangrijke voordelen. De belangrijkste is dat het niet de aanmaak van insuline stimuleert waardoor mensen niet aankomen. Voor sommige mensen heeft dit middel helaas ook bijwerkingen. 1 op de 10 tot 3 op de 10 van de gebruikers maakt melding van maag- en darmklachten. Dit is met name in de eerste dagen van het gebruik het geval. De maag en de darmen moeten dan nog wennen aan het middel. Om deze reden schrijven artsen een schema voor waarin een opbouw van het middel is uitgestippeld. Er wordt begonnen met een lage dosis die langzaam wordt opgevoerd.

Bij de meeste mensen verdwijnen de maag- en darmklachten na verloop van tijd vanzelf weer. Indien dit niet het gevoel is moet overlegd worden met de arts zodat bekeken kan worden of er eventueel een ander middel ingezet kan worden.

Een klein aantal mensen zal door het metformine gebruik veranderingen in het zicht merken. Deze kan achteruit gaan en men kan wazig gaan zien. Dit komt omdat de daling van de bloedsuikers zorgt voor veranderingen in het zicht. Het kan enkele maanden duren voordat de ogen zijn aangepast aan de lagere glucosewaarden en het zicht weer normaal wordt.

Een bijzondere bijwerking van metformine is een metaalsmaak in de mond. Deze vreemde smaak is er niet alleen tijdens de maaltijd maar gedurende de gehele dag. Deze bijwerking is ongevaarlijk maar wel hinderlijk. De enige oplossing is overstappen naar een ander medicijn indien deze klachten niet te verdragen zijn.

Verder krijgen sommige mensen last van hoofdpijn en/of vermoeidheid. Dit zijn klachten die na verloop van tijd ook weer weg kunnen gaan. Indien dit niet het geval is dan bekeken worden of er een alternatief medicijn ingezet kan worden.

Alternatieven voor metformine zijn sulfonylureumderivaten (zoals gliclazide). Deze groep van medicijnen zorgen ervoor dat de alvleesklier meer insuline gaat produceren. De hogere insulinewaarden zorgen er dan voor dat het lichaam meer glucose uit de bloedbaan gaat opnemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *